silent-pc.pl

Pierwsze kroki

admin — Tue, 07 Feb 2012 15:28:38 +0000

Pierwszą wprawką w moddingu jest najczęściej mniej lub bardziej udana próba ukazania wszystkim wnętrza komputera. Specjalne zestawy, składające się z przezroczystej płytki z tworzywa sztucznego oraz uszczelek można kupić dzięki serwisom aukcyjnym lub specjalistycznym sklepom internetowym dla modderów. Następnie wystarczy wyciąć odpowiedni otwór w obudowie i zamontować okienko. Dość istotne jest takie zaprojektowanie okienka, aby nie było widać elementów, z którymi w przyszłości trudno będzie coś zrobić. Zasilacz i kieszenie na dyski i napędy są raczej mało wdzięcznymi elementami do moddingu. Po zrobieniu pierwszego kroku najczęściej przychodzi ochota na kolejne. Zazwyczaj drugim krokiem jest montaż oświetlenia. Można kupić specjalne zestawy w cenie ok. 100 złotych, w których znajdują się: cooler z podświetlanym wentylatorem, zimna katoda, kolorowe kable FDD, HDD i SATA, zaciski, owijki, opaski. Dzięki takiemu zestawowi można nieco rozjaśnić nasz komputer. Jeżeli nie decydujemy się na gotowy zestaw, to pamiętajmy, aby u jednego dostawcy kupić wszystkie potrzebne gadżety. Może się zdarzyć, że po dokupione później elementy będą świecić innym odcieniu. Efekty mogą być mało estetyczne. Kupując kable należy pamiętać o tym, aby miały odpowiednią długość. Ważne są również przejściówki. Zanim zaczniemy zabawę, powinniśmy sprawdzić, ile jest wolnych adapterów zasilania (molexów) i postarać się o zrobienie własnego, roboczego projektu oświetlenia komputera. Dzięki temu nie kupimy zbędnych urządzeń. Sercem mordowanego komputera zazwyczaj jest cooler z odpowiednio podświetlonym wiatrakiem. Sam wygląd w tym wypadku nie wystarczy, ważne jest sprawdzenie jego parametrów, jeżeli nie chcemy usmażyć naszego procesora. Doświadczeni modderzy uważają, że tyle wystarczy, aby złapać bakcyla. Później pojawiają się coraz bardziej wyrafinowane pomysły. Do moddingu dochodzi overclocking, czyli podkręcanie jego wydajności. Niezależnie od tego, jakie będą efekty naszych działań, to zawsze będzie im towarzyszyła satysfakcja. O ile tylko komputer to wytrzyma.

Bezpieczne modyfikowanie

admin — Tue, 07 Feb 2012 15:28:04 +0000

Rada jest banalna, jednak niepozbawiona sensu. Zanim zaczniemy dokonywać jakichkolwiek modyfikacji naszego komputera wyłączmy go z prądu. Nawet najdrobniejsze prace mogą spowodować wypadek. My mamy 33 procent szansy, że wyjdziemy bez szwanku. Nasz komputer ma mniej niż 1 procent. Jeżeli ktoś nie może uwierzyć, że istnieją szaleńcy próbujący modyfikować komputer podłączony do prądu, to powinien zajrzeć na niektóre fora internetowe. Pomijając bogatych (nowy komputer) samobójców (220V przy 50 Hz) należy pamiętać, ze każda modyfikacja komputera powinna być przemyślana. Każda część musi być uprzednio dokładnie sprawdzona pod kątem kompatybilności. Najważniejszym elementem, od którego należy rozpocząć zabawę w modding jest zasilacz komputerowy. Dobre lub bardzo dobre zasilacze maja swoja cenę, ale już na wstępie powinniśmy przyjąć założenie, że będziemy zmieniać komputer na lepsze. Skoro tak, to nie uda się nam tego zrobić tanio. Ostatnią rzeczą, na której możemy zaoszczędzić jest zasilacz. Instalacja dodatkowych odbiorników prądu może go zbytnio obciążyć, co może doprowadzić do jego spalenia i w efekcie nawet do pożaru. Inwestując w mocny zasilacz otrzymujemy rezerwę mocy dla nowych wentylatorów, katod, diod i wszystkich innych bajerów, którymi chcemy naszpikować nasz komputer. Przed montowaniem jakiegokolwiek sprzętu powinniśmy dokładnie sprawdzić okablowanie. Zagięcia, pęknięcia i przetarcia mogą nam w przyszłości narobić wiele smrodu. W przenośni i dosłownie. Jeżeli szukamy odpowiednich radiatorów lub coolerów, to też omijajmy wszelkie internetowe ogłoszenia poprzedzone słowem “najtańszy”. Nasz procesor i grafika zasługują na najlepsze chłodzenie. Jeżeli nie zasługują, to w tym momencie przerwijmy modding i zastanówmy się, z jakich części złożyć nasz nowy komputer. Szkoda czasu, energii i pieniędzy na obecny. Zagotowany procesor i przegrzana karta graficzna to częste efekty nieprzemyślanych modyfikacji. Zakładamy przecież, że nasz sprzęt będzie służył nie tylko do podziwiania. Dobre chłodzenie przyda się również, gdy po skończonym moddingu weźmiemy się za podkręcanie mocy naszego komputera.

Woda, powietrze i odkurzacz

admin — Tue, 07 Feb 2012 15:27:14 +0000

Chłodzenie polega na zmniejszaniu oporów cieplnych pomiędzy źródłem ciepła a otoczeniem. W przypadku podkręcanych komputerów będziemy chłodzić procesor, kartę graficzną, chipset płyty głównej, mostek północny i inne silnie ogrzewające się układy scalone. W odprowadzeniu ciepła do atmosfery znaczenie ma wielkość powierzchni, która oddaje ciepło. Radiatory mają takie fantazyjne kształty właśnie z tego powodu. Istotny wpływ ma również ruch powietrza, dlatego w układach aktywnych montowane są wiatraczki wymuszające ruch. Ekstremalny overclocking wymaga najsprawniejszych układów chłodzących. Dlatego zwykłe radiatory bywają niewystarczające. W celu schłodzenia silnie nagrzewających się komputerowych podzespołów stosuje się systemy chłodzenia wodnego. Istnieją również systemy mieszane, w których przez radiator przepływa ochładzająca woda a proces chłodzenia jest wspomagany wymuszanym ruchem powietrza. System chłodzenia wodnego musi składać się z trzech części: pompy, chłodnicy i bloków wodnych. Całość musi być połączona niezwykle precyzyjnie szczelnymi rurkami. Nawet jedna kropla wody może spowodować trwałe uszkodzenia wielu komputerowych podzespołów. W przypadku ekstremalnego overclockingu, w którym podzespoły komputerowe zmuszane są do pracy na granicy wytrzymałości materiałowej, stosowane są również ekstremalne rozwiązania chłodzące. Niektórzy overclockerzy stosują urządzenia oparte na freonie, ciekłym azocie, suchym lodzie, a nawet na tak zwanym bongo czyli chłodzeniu ewaporacyjnym. Ten rodzaj chłodzenia polega na zasadzie odparowywania wody bezpośrednio w chłodzonym powietrzu. Podobna metoda, różniąca się od zastosowań komputerowych jedynie skalą stosowana jest do ochładzania elektrowni jądrowych. Rozwój technologii komputerowych idzie w kierunku, który nie przewiduje nadzwyczajnych metod chłodzenia w zwykłych komputerach osobistych. Zarówno procesory jak karty graficzne są projektowane w sposób umożliwiający zmniejszenie zużycia energii. Dzięki temu spada emisja ciepła w takich urządzeniach. Przeciętny użytkownik komputera, który nie zajmuje się podkręcaniem jego wydajności, ani nie jest specjalnym fanem tuningu powinien pamiętać o okresowym czyszczeniu wnętrza swojej maszyny. Kurz zalegający poszczególne elementy może wytworzyć warstwę filcu, która skutecznie zatrzyma ciepło powodując, że dany element będzie się grzał mocniej niż po najbardziej ekstremalnym przetaktowaniu.

Komputer bardziej osobisty

admin — Tue, 07 Feb 2012 15:26:44 +0000

Niewielu z nas używa dzisiaj na określenie swojego laptopa lub desktopa archaicznej nazwy pecet. Jednak w dzisiejszym świecie zwrot PC oznaczający skrótowiec od personal computer (komputer osobisty) nabrał zupełnie nowego znaczenia. Dzisiaj modne jest zastępowanie wszystkiego, co firmowe swoimi własnymi osobistymi rozwiązaniami. Począwszy do moddingu, poprzez tuning, aż po overclocking. Każde z tych określeń oznacza innowacje, których użytkownik dokonuje w swym komputerze, aby bardziej go zmienić, unowocześnić, przyspieszyć, bądź jedynie udziwnić jego wygląd. Używanie komputerów skonstruowanych przez producenta stało się niemodne. Zatem coraz większa grupa użytkowników stara się nadawać urządzeniom swój osobisty charakter. Jednocześnie na rynku pojawiają się ciągle nowe akcesoria służące do dokonywania zmian, oraz aplikacje umożliwiające dostosowywanie oprogramowania. Amatorzy własnoręcznych przeróbek przekonują, że podstawową funkcją wprowadzanych modyfikacji jest wyciszanie komputera i udoskonalanie jego wydajności. Wszystkie inne dodatki są już tylko zabawą. Autorzy komputerowych modyfikacji spotykają się na zlotach i piknikach, podczas których wymieniają się wiedzą i doświadczeniami. Jedną z największych imprez w Europie związanych z moddingiem i tuningiem były Targi Tuningu Komputerów, które odbywały się w Krakowie i Wrocławiu. Podczas imprezy kilkudziesięciu wystawców prezentowało akcesoria za pośrednictwem lokalnych dystrybutorów. Organizatorzy przeprowadzili konkurs modyfikacji. Imprezom towarzyszyły warsztaty i wykłady związane z modyfikowaniem komputerów. Amatorzy zmian poznawali tajniki chłodzenia wodnego, techniki walki z głośnym komputerem oraz wpływ zasilacza na stabilność systemu komputerowego. Powodzenie imprezy było najlepszym dowodem na to, jakim powodzeniem cieszy się modyfikowanie komputerów w całej Europie. Wśród wystawców i publiczności wielu było zagranicznych gości. Dzięki targom można było zobaczyć też, jak wiele firm związanych

Być jak Bill Gates

admin — Tue, 07 Feb 2012 15:26:13 +0000

Na świecie ciągle trwają spory o to, kto zapoczątkował ideę komputerów osobistych. Najpopularniejszy jest pogląd, że wszystko zaczęło się od konstrukcji nazwanej Altair 8800 zaprezentowanej w 1975 roku przez Eda Robertsa i Billa Gatesa w “Popular Electronics Magazine”. Dzisiaj rynek komputerowy zalany jest palmtopami, laptopami i desktopami, o których wydajności mogli do niedawna jedynie pomarzyć inżynierowie z NASA. Użytkownicy prześcigają się w unowocześnianiu konstrukcji, które można nabyć w sklepach. Rozwój technologii komputerowej jest tak błyskawiczny, że nikt nie może sprostać marzeniom o posiadaniu najnowocześniejszego sprzętu. Powszechnie wiadomo, że każdy komputer w całości, jak również każda jego część z osobna, ma już nowszy odpowiednik w chwili dotarcia do użytkownika. Jednocześnie przemysł rozrywkowy wspiera producentów hardware’u w zmuszaniu użytkowników do nieustannego wymieniania swych maszyn na nowocześniejsze i bardziej wydajne. Pojawiające się na rynku oprogramowanie, a zwłaszcza gry komputerowe, wymagają od komputerów coraz nowocześniejszych rozwiązań, coraz większej szybkości i wydajności. W efekcie ogromna rzesza użytkowników stara się maksymalnie usprawnić swoje komputery i zmusić je do “cięższej pracy”. Coraz modniejszy staje się overclocking czyli przetaktowywanie, podkręcenie komputera. Wynikiem zwiększenia taktowania zegara jest zwiększenie tempa pracy i wydajności poszczególnych akcesoriów komputerowej składanki. Dzięki odpowiedniemu oprogramowaniu lub poprzez zmiany określonych ustawień w BIOS możliwe jest podkręcenie procesora, karty graficznej czy pamięci RAM. W efekcie użytkownicy dokonują zmiany systemów chłodzenia, aby sprostać wymaganiom eksploatowanych do granic wytrzymałości urządzeń oraz wymieniają zasilacze, aby dostarczyć modyfikacjom odpowiednie i stabilne zasilanie. Dzięki takiej zabawie każdy może dzisiaj być jak Bill Gates. Korzystając z internetowych poradników oraz dostępnych na rynku akcesoriów i aplikacji każdy może stworzyć zupełnie nowy, mocniejszy komputer.

Ekonomia i tuning komputera

admin — Tue, 07 Feb 2012 15:25:48 +0000

Wiele osób, które decydują się na tuning swojego sprzętu komputerowego uzasadnia ten fakt względami ekonomicznymi. Z ich wyliczeń wynika, że wydobędą 15 -20 procent mocy komputera dużo tańszym kosztem, niż gdyby zdecydowali się na zakup mocniejszego procesora tego samego producenta. Jak wszystko co dotyczy finansów, również ta teoria obarczona jest ryzykiem. Jeżeli wszystko pójdzie dobrze, to rzeczywiście zabawa może okazać się opłacalna. Gorzej jeśli okaże się, że najprostsze przetaktowanie procesora doprowadziło do szeregu negatywnych zjawisk, które stały się przyczyną dużo większych wydatków. Zanim wejdziemy w BIOS i dokonamy jakiejkolwiek zmiany w taktowaniu, to powinniśmy sprawić sobie nowy system chłodzenia komputera i nowy zasilacz. Rzadko kiedy dotychczasowe będą w stanie obsłużyć nowe potrzeby. Jeśli decydujemy się na jakiekolwiek mechaniczne zwiększenie wydajności poszczególnych podzespołów, to pamiętajmy, że robimy to na własna odpowiedzialność. Overclocking można podzielić na różne grupy jeśli chodzi o stosowane metody. Można podkręcać spod platformy systemowej. Można zwiększać magistralę, odblokowywać mnożnik, zmieniać Vcore czy Vdimm w BIOSie. Można również stosować rozmaite mechaniczne metody zwiększania wydajności sprzętu. Są dużo bardziej niebezpieczne dla sprzętu, lecz jednocześnie dają dużo większą efektywność. Niezależnie od tego, że producenci coraz częściej zostawiają możliwość samodzielnego zwiększenia wydajności konkretnych podzespołów, to jednak takie działania wyłączają odpowiedzialność producenta z tytułu gwarancji. Ryzyko wystąpienia nieprzewidzianych wydatków jest w przypadku tuningu komputera dość wysokie i raczej nie należy się spodziewać oszczędności przystępując do tej zabawy. Nie da się bez dodatkowych kosztów z wysłużonego peceta zrobić superodrzutowej maszyny dorównującej mocą obliczeniową komputerom agencji kosmicznych. Tuning, modding i overclocking są raczej pomysłami dobrymi dla hobbystów, którzy dzięki temu będą mieli zajęcie na długie wieczory.

Nie przesadzać z podkręcaniem

admin — Tue, 07 Feb 2012 15:25:17 +0000

Lepsze jest wrogiem dobrego – głosi stare porzekadło. O jego prawdziwości przekonali się niektórzy overclockerzy. Dobrze spisujący się komputer po przetaktowaniu przestał się zupełnie spisywać. Brak możliwości ponownego rozruchu jest wcale nierzadkim skutkiem overclockingu. Najczęściej proces można odwrócić czyszcząc pamięć CMOS, poprzez workowanie na płycie głównej, co przywraca standardowe ustawienia pracy płyty. Nawet, jeśli po podkręceniu procesora komputer uruchamia się ponownie, to wcale nie jest jeszcze wystarczający powód do radości. Problemy mogą pojawić się dopiero podczas dalszej pracy przetaktowanego urządzenia. Komputer zaczyna się zawieszać. Pojawiają się raporty o błędach, których nam dostarcza system operacyjny. Niekiedy występują również przekłamania w zapisywanych plikach lub błędy na dysku twardym. Znane są przypadki uszkodzeń nieużywanych partycji. Często błędy prowadzą do pojawiania się artefaktów graficznych, czyli rozmaitych zniekształceń obrazu. Specjaliści wyliczyli, że przy jednym błędzie na miliard operacji można oczekiwać wystąpienia kilku błędów w każdej sekundzie pracy komputera. Gdy błąd występuje raz na bilion operacji, to użytkownik obserwuje problemy raz na kilka minut pracy z urządzeniem. W przypadku jednego błędu na trylion operacji, problemy będą pojawiać się rzadko, raz na kilka godzin lub czasem dni. Taka częstotliwość występowania błędów znacznie uniemożliwia prawidłową diagnostykę źródeł ich powstania. Istotne jest, że częstotliwość występowania błędów znacznie zwiększa się wraz ze wzrostem temperatury urządzenia. Niekiedy problemy pojawiają się dopiero po kilku godzinach. To również utrudnia odpowiednią reakcję i możliwość ich wykluczenia. Różne są źródła błędów występujących w wyniku overclockingu. Niekiedy podstawową przyczyną jest przeciążenie zasilania, które prowadzi do niestabilności napięcia. Warto pamiętać, że podkręcanie komputera może znacznie wpłynąć na żywotność przetaktowanych urządzeń. Półprzewodniki, które pracują w podwyższonej temperaturze szybciej się zużywają. Jednocześnie przekroczenie określonej temperatury powoduje nagły wzrost przepływu prądu, co może doprowadzić do zniszczenia układu.

Walka z decybelami

admin — Tue, 07 Feb 2012 15:24:41 +0000

Jednym z elementów tuningu komputera są działania użytkownika polegające na maksymalnym wyciszeniu jego pracy. Dzięki temu znacznie wzrasta komfort pracy przy takim urządzeniu oraz zmniejsza się zmęczenie. Wielu specjalistów uważa, że negatywne reakcje organizmu oraz towarzyszące długotrwałej pracy przy komputerze rozdrażnienie spowodowane jest przede wszystkim poprzez odgłos pracy maszyny. Słuch jest najczulszym zmysłem człowieka i długotrwałe przebywanie w środowisku wypełnionym jednostajnymi dźwiękami, których natężenie wcale nie jest takie małe, jak nam się wydaje, nie jest obojętne dla naszego organizmu. Przeciętny komputer wydaje dźwięk 45 decybeli, chociaż zdarzają się jednostki dużo głośniejsze. Zdaniem lekarzy przebywanie w środowisku dźwięków od 35 do 70 decybeli wpływa bezpośrednio na zmęczenie układu nerwowego, utrudnia zrozumienie mowy, zasypianie i wypoczynek. Amatorzy podkręcania komputerów powinni wiedzieć, że overclocking znacznie podwyższa poziom hałasu emitowanego przez komputer. Podstawową metodą obniżenia poziomu dźwięku komputera jest zmniejszenie prędkości obrotowej wentylatorów. Najczęściej wystarczy podstawowa dbałość o czystość wewnątrz urządzenia. Pozbycie się filcu, tworzonego przez okrywający podzespoły kurz często znacznie zmniejsza temperaturę poszczególnych podzespołów. Niższa temperatura oznacza rzadszą pracę wentylatorów z pełną mocą. Jednocześnie warto wymienić pastę termoprzewodzącą pomiędzy urządzeniem chłodzącym a procesorem. Ciepło będzie lepiej i szybciej oddawane, a wentylator będzie pracował ciszej. Niektórzy montują do wentylatorów regulatory napięcia, których zadaniem ma być zwolnienie liczby obrotów na sekundę. W sprzedaży znajdują się maty wygłuszające i inne akcesoria służące do tłumienia drgań i wyciszania dysków. Takie działania wymagają bieżącego monitorowania temperatury podzespołów. Należy pamiętać, że wysokie temperatury negatywnie wpływają na pracę podzespołów komputerowych. Mogą doprowadzić do ich uszkodzenia, a nawet do pożaru. Najskuteczniejsza techniką pozwalającą na skuteczne chłodzenie bez wpływu na zwiększony hałas jest chłodzenie wodne.

Polacy mistrzami w podkręcaniu komputerów

admin — Tue, 07 Feb 2012 15:23:26 +0000

Puchar Narodów w overclockingu trafił w ręce Polaków. Zawody organizowane przez platformę rankingową HWBot miały wyłonić ekipę, która będzie najskuteczniejsza podczas 7 konkurencji podzielonych na 3 etapy. W pierwszym etapie zorganizowano następujące konkurencje: UCBench2011 z wykorzystaniem dwurdzeniowego procesora, 3DMark01 z wykorzystaniem zintegrowanej karty graficznej, Wprime1024M z wykorzystaniem 1/2/4/6/8 rdzeniowego procesora, Memory clock, czyli taktowanie pamięci. Kolejny etap składał się z dwóch konkurencji: HavenDX9 z wykorzystaniem kart graficznych opartych o rdzenie GF200 oraz PCMark7. Finałowa rozgrywka polegała na 3DMark 11 Performance z wykorzystaniem procesora AMD. W pierwszym etapie zespół naszych rodaków walczył ze zmiennym szczęściem. Pierwsza konkurencja kosztowała życie wielu kart graficznych, które nie były w stanie wytrzymać obciążenia. W drugiej konkurencji było jeszcze ciekawiej. Pierwsza trójkę stanowiły zespoły Polski, Rosji i Grecji. Grecy złożyli platformę dwuprocesorową z 4-rdzeniowych Xeonów E5520, co zostało zaliczone jako jednostka obliczeniowa o ośmiu wątkach. Dało im to 39 sekund przewagi nad naszym zespołem i zepchnęło go na drugą lokatę. Mało popularny w Polsce benchmark PCMark przyniósł kolejną porażkę. W kolejnych szczęście się odwróciło. Jeżeli chodzi o finałową rozgrywkę, to do dzisiaj nie wiadomo czy więcej wpływu na sukces miało szczęście czy umiejętności. Niezależnie od wszystkiego osiągnięty w niej wynik jest obecnym rekordem w konkurencji na procesorze AMD. W efekcie polski zespół uznany został za najlepszą ekipę biorącą udział w zawodach w overclockingu. Zawody stały się pretekstem do wielu dyskusji na forach internetowych i służyły wymianie informacji dotyczących możliwości sprzętowych i rozwiązań technicznych, które preferują zawodowcy. Dla amatorów również płyną nauki z tej rywalizacji. Liczba akcesoriów, które zakończyły swój żywot w starciu z megahercowym żywiołem pokazuje, ze każde podkręcanie ma swój kres.

Sztuka chłodzenia

admin — Tue, 07 Feb 2012 15:22:58 +0000

Podkręcanie komputera zawsze powoduje wzrost temperatury pracy urządzeń. W efekcie konieczne są coraz bardziej wyrafinowane urządzenia, których zadaniem będzie chłodzenie komputerowych podzespołów. Zasilacze posiadają własne wentylatory, które są dopasowane do sprawności zasilaczy i pozwalają na pozbycie się ciepła powstającego, jako procentowo wyrażony stosunek energii dawanej przez zasilacz podzespołom do energii pobranej z sieci. Procesory mają chłodzenie dostosowane do przeciętnych warunków pracy. Jeżeli użytkownik dokonuje overclockingu, to procesor emituje więcej ciepła, które należy odprowadzić. Bardzo często okazuje się, że dotychczasowe chłodzenie nie jest w stanie sobie poradzić z odebraniem większej ilości ciepła. Przegrzanie procesora może prowadzić do jego uszkodzenia, o ile procesor lub płyta główna nie posiadają stosownych zabezpieczeń przed wysokimi temperaturami. Niezależnie od groźby bezpośredniego uszkodzenia procesora, należy pamiętać, że praca w podwyższonych temperaturach znacznie wpływa na żywotność akcesoriów komputerowych. W starszych komputerach spotkać można jeszcze rozwiązania pasywne chłodzenia. Komputery współczesne mają chłodzenie aktywne lub chłodzenie cieczą. Chłodzenie pasywne polega na zamontowaniu na procesorze radiatora, który odprowadza ciepło na zasadzie swobodnej konwekcji powietrza. Ewentualnym wsparciem tego procesu może być główny wentylator komputera, który wymusza ruch powietrza. W chłodzeniu aktywnym ruch powietrza wokół radiatora jest wymuszany poprzez zainstalowane w tym celu wentylatory, których prędkość obrotowa zależy od temperatury procesora. Zdarza się, że nawet aktywny układ chłodzący nie jest w stanie odprowadzić ciepła procesora po przetaktowaniu. Warto sprawdzić stan pasty termoprzewodzącej pomiędzy radiatorem a procesorem. Pastę stosuje się w celu lepszego kontaktu części, co usprawnia oddawanie ciepła do radiatora i dalej do powietrza. Wielu overclockerów stosuje układy chłodzące podzespoły komputerowe przy pomocy cieczy. Najprostszy składa się z bloku wodnego, chłodnicy, pompki i zbiornika wyrównawczego. W niektórych rozbudowanych układach system chłodzi również kartę graficzną, mostek północny i inne silnie nagrzewające się układy scalone.